رایزنی علمی جمهوری اسلامی ایران در منطقه شنگن
روز بیست و ششم اسفندماه ۱۳۹۴ مصادف با شانزدهم مارس ۲۰۱۶، گروه مطالعات ایرانی دانشگاه استراسبوگ بزرگداشتی برای فردوسی پاکزاد برگزار کرد. در این نشست که در دانشکده ی زبان ها و فرهنگ های خارجی این دانشگاه برپا شد نخست خانم کلر کاپلر ایران شناس فرانسوی سخن گفت. گفتار ایشان درباره ی چهره ی اسکندر در شاهنامه بود. کاپلر بر این پرسش انگشت نهاد که چرا اسکندر در حماسه ی ملی نماد خرد و دانش به شمار آمده است؟ او به تعابیر و توصیفات فردوسی درباره ی اسکندر توجه داد و نیز به جامه گردانی او در رویارویی با ملکه قیدافه و فغفور چین؛ این که چرا او با همه ی دانایی این اشتباه را تکرار می کند جامه ی مبدل می پوشد اما هر دو فرمانروای باختر و خاور او را باز می شناسند. او کوشید تا قرائتی تازه از داستان به دست دهد داستانی که با واقعیت تاریخی فاصله ی بسیار دارد؛ قرائتی روان شناختی. داستان اسکندر به ما می آموزاند که انسان باید خویشتن را بشناسد و بشناساند؛اما این نباید موجب شود که خود را گم کند. به روایت این بانوی ایران شناس فرانسه فردوسی از رهگذر قصه ی اسکندر به ما درس فروتنی و خویشتن داری می آموزد.
سخن ران دوم این نشست حمیدرضا توکلی استاد اعزامی وزارت علوم به این گروه بود. او در گفتاری با عنوان “شاهنامه: جهان های پیش و پس از متن” به زمینه های دور و نزدیک برآمدن فردوسی و پدیداری شاهنامه پرداخت و از زنجیره ی دراز آهنگ راویان در طی قرون و اعصار سخن آورد. راویان بی نام و نشانی که قصه ها را بارها زیر و زبر کرده اند شکل بخشیده اند، تراش داده اند و در آن ها هزار و یک احساس و نکته و اندیشه و ظرافت و راز تعبیه کردهاند. فردوسی بدین سان معمار توانمندی است که از این مواد و مصالحی که در درازنای هزاره ها فراهم آمده کاخ بلندی از نظم برآورده است. توکلی در بخش دیگر سخنانش به فضای پس از فردوسی توجه داد و شاهنامه را کتابی فرهنگستان دانست که یکه و یک تنه در طی این هزاره آفاقی فرهنگی به روی ایران و جهان گشوده است پس از شاهنامه جریان های گونه گونی به میدان آمده چون حماسه سرایی نقالی شاهنامه خوانی نگارگری شاهنامه تاویل عرفانی شاهنامه و…
اما شاید مهم ترین نکته ی این مجلس اشاره ای بود که توکلی در آغاز سخن به بیت های پایانی شاهنامه کرد که در آن فردوسی به دقت تاریخ تحریر دوم شاهنامه را بیست و پنجم اسفندماه سال چهارصد هجری معرفی می کند. به تعبیر سخن ران از بیست و ششم اسفند آن سال افق تازه ای بر روی ایران و جهان گشوده شد. این روز مهمی برای ایران، جهان پارسی زبان و حتی جهان است. در ایران گویا به خاطر نزدیکی به نوروز و تعطیلی دانشگاه ها چندان بدان توجه نشده است؛ اما بجاست فرهیختگان این روز را در شمار آیین های نوروزی درآورند و با یاد فردوسی به استقبال بهار رویم.
سخنرانی حمیدرضا توکلی توسط مدیر گروه مطالعات ایرانی نادر نصیری مقدم به فرانسه بازگردانده شد. این نشست که بیش از دو ساعت به درازا کشید با استقبال استادان و دانشجویان و فرهنگجویان ایرانی افغان ترکی فرانسوی و آلمانی همراه گردید.
نسخه قابل چاپ